← On the Method of Zadig: Essay #1 from "Science and Hebrew Tradition"

On the Method of Zadig: Essay #1 from "Science and Hebrew Tradition" — Page 7

English → Vi Full Text Level 8/10

Those who are interested in learning more of the fateful history of Zadig must turn to the original; we are dealing with him only as a philosopher, and this brief excerpt suffices for the exemplification of the nature of his conclusions and of the methods by which he arrived at them.

Những ai muốn tìm hiểu thêm về lịch sử đầy biến cố của Zadig phải tham khảo nguyên tác; chúng ta chỉ đề cập đến ông với tư cách là một nhà triết học, và đoạn trích ngắn này đã đủ để minh họa bản chất các kết luận của ông cũng như các phương pháp mà ông đã dùng để đạt đến những kết luận đó.

These conclusions may be said to be of the nature of retrospective prophecies; though it is perhaps a little hazardous to employ phraseology which perilously suggests a contradiction in terms--the word "prophecy" being so constantly, in ordinary use, restricted to "foretelling."

Những kết luận này có thể được xem là mang tính chất của những lời tiên tri hồi cố; mặc dù việc sử dụng cách diễn đạt gợi lên một cách nguy hiểm sự mâu thuẫn trong thuật ngữ là có phần mạo hiểm -- vì từ "tiên tri" trong cách dùng thông thường hầu như luôn bị giới hạn ở nghĩa "tiên đoán tương lai."

Strictly, however, the term prophecy applies as much to outspeaking as to foretelling; and, even in the restricted sense of "divination," it is obvious that the essence of the prophetic operation does not lie in its backward or forward relation to the course of time, but in the fact that it is the apprehension of that which lies out of the sphere of immediate knowledge; the seeing of that which, to the natural sense of the seer, is invisible.

Tuy nhiên, xét một cách nghiêm ngặt, thuật ngữ tiên tri áp dụng cho việc nói thẳng cũng nhiều như cho việc tiên đoán tương lai; và, ngay cả theo nghĩa hẹp của "bói toán," rõ ràng là bản chất của hoạt động tiên tri không nằm ở mối quan hệ ngược hay xuôi của nó với dòng chảy thời gian, mà nằm ở chỗ đó là sự nắm bắt những gì nằm ngoài phạm vi của tri thức trực tiếp; là sự nhìn thấy những gì, đối với giác quan tự nhiên của người tiên tri, là vô hình.

The foreteller asserts that, at some future time, a properly situated observer will witness certain events; the clairvoyant declares that, at this present time, certain things are to be witnessed a thousand miles away; the retrospective prophet (would that there were such a word as "backteller!") affirms that, so many hours or years ago, such and such things were to be seen.

Người tiên đoán tương lai khẳng định rằng, vào một thời điểm nào đó trong tương lai, một người quan sát ở vị trí thích hợp sẽ chứng kiến những sự kiện nhất định; người có thần nhãn tuyên bố rằng, vào thời điểm hiện tại này, có những điều nhất định đang xảy ra cách xa hàng nghìn dặm; nhà tiên tri hồi cố (ước gì có một từ như "hồi thuật!") khẳng định rằng, bao nhiêu giờ hay năm trước đây, những điều như vậy đã có thể được nhìn thấy.

Vocabulary

Những: Nhữ-ng — Plural marker for nouns in Vietnamese
ai: ai — Who; anyone; someone
muốn: muố-n — To want; to desire something
tìm: tì-m — To search; to look for something
hiểu: hiể-u — To understand; to comprehend something
thêm: thê-m — More; additional; further
về: vê — About; regarding; concerning a topic
lịch: lịc-h — Part of 'lịch sử' meaning history
sử: sử — History; part of 'lịch sử'
đầy: đầ-y — Full of; filled with something
biến: biế-n — Change; transformation; event
cố: cố — Incident; affair; part of 'biến cố'
của: củ-a — Of; belonging to; possessive particle
phải: phả-i — Must; have to; should do something
tham: tha-m — To consult; part of 'tham khảo'
khảo: khả-o — To study; consult; part of 'tham khảo'
nguyên: nguyê-n — Original; source; primary version
tác: tá-c — Work; creation; part of 'nguyên tác'
chúng: chún-g — We; us; plural first-person pronoun
ta: ta — We; us; informal first-person plural
chỉ: chỉ — Only; merely; just
đề: đề — To mention; topic; subject matter
cập: câ-p — To reach; touch on; part of 'đề cập'
đến: đế-n — To; toward; up to; arrive at
ông: ôn-g — He; him; mister; older male
với: vớ-i — With; in the capacity of
tư: tư — Private; personal; part of 'tư cách'
cách: các-h — Manner; capacity; way of being
là: là — To be; linking verb in Vietnamese
một: mộ-t — One; a; an indefinite article equivalent
nhà: nhà — House; expert; professional in a field
triết: triế-t — Philosophy; part of 'nhà triết học'
học: họ-c — To study; learn; scholar; academic
và: và — And; connecting conjunction
đoạn: đoạ-n — Passage; paragraph; section of text
trích: tríc-h — Extract; excerpt; quote from text
ngắn: ngắ-n — Short; brief; not long
này: nà-y — This; these; demonstrative pronoun
đã: đã — Already; past tense marker
đủ: đủ — Enough; sufficient; adequate
để: để — In order to; so that; purpose marker
minh: min-h — Illustrate; clarify; part of 'minh họa'
họa: họ-a — Drawing; illustration; part of 'minh họa'
bản: bả-n — Nature; essence; original character
chất: chấ-t — Quality; substance; nature of something
các: các — The; plural definite article equivalent
kết: kế-t — Result; conclude; part of 'kết luận'
luận: luậ-n — Conclusion; argument; part of 'kết luận'
cũng: cũn-g — Also; too; as well
như: như — As; like; such as
phương: phươn-g — Method; direction; part of 'phương pháp'
pháp: phá-p — Method; law; part of 'phương pháp'
mà: mà — That; which; relative clause connector
dùng: dùn-g — To use; to employ; utilize
đạt: đạ-t — To achieve; to reach; to attain
những: nhữn-g — Plural marker; those; these things
đó: đó — That; those; demonstrative pronoun
có: có — To have; there is; exist
thể: thể — Can; possible; part of 'có thể'
được: đượ-c — Can; able to; passive voice marker
xem: xe-m — To watch; consider; regard as
mang: man-g — To carry; bear; have a quality
tính: tín-h — Nature; characteristic; quality of something
lời: lờ-i — Word; speech; statement; utterance
tiên: tiê-n — Prophet; first; part of 'tiên tri'
tri: tri — Knowledge; part of 'tiên tri' prophecy
hồi: hồ-i — Retrospective; looking back; return
mặc: mặ-c — Although; despite; part of 'mặc dù'
dù: dù — Although; even though; concessive conjunction
việc: việ-c — Work; task; the act of doing
dụng: dụn-g — Use; apply; part of 'sử dụng'
diễn: diễ-n — Express; describe; perform; narrate
gợi: gợ-i — To suggest; evoke; hint at something
lên: lê-n — Up; upward; raise; directional complement
nguy: ngu-y — Danger; risk; part of 'nguy hiểm'
hiểm: hiể-m — Dangerous; perilous; part of 'nguy hiểm'
sự: sự — Nominalizer; the act of; fact of
mâu: mâ-u — Contradiction; conflict; part of 'mâu thuẫn'
thuẫn: thuẫ-n — Contradiction; inconsistency; part of 'mâu thuẫn'
trong: tron-g — In; inside; within
thuật: thuậ-t — Term; technique; part of 'thuật ngữ'
ngữ: ngữ — Language; terminology; part of 'thuật ngữ'
phần: phầ-n — Part; section; portion
mạo: mạ-o — Fraudulent; false; retrospective prefix
vì: vì — Because; since; causal conjunction
từ: từ — Word; from; since; term
thông: thôn-g — Common; ordinary; part of 'thông thường'
thường: thườn-g — Usually; normally; commonly
hầu: hầ-u — Almost; nearly; most; part of 'hầu như'
luôn: luô-n — Always; constantly; ever
bị: bị — Passive marker; to suffer; to be subjected
giới: giớ-i — Limit; world; part of 'giới hạn'
hạn: hạ-n — Limit; restrict; part of 'giới hạn'
ở: ở — At; in; to live at a place
nghĩa: nghĩ-a — Meaning; sense; significance
đoán: đoá-n — To guess; predict; speculate
tương: tươn-g — Future; mutual; part of 'tương lai'
lai: lai — Future; coming; part of 'tương lai'
Tuy: Tuy — However; yet; part of 'tuy nhiên'
nhiên: nhiê-n — However; nevertheless; part of 'tuy nhiên'
xét: xé-t — To examine; consider; review carefully
nghiêm: nghiê-m — Strict; serious; part of 'nghiêm ngặt'
ngặt: ngặ-t — Strict; rigorous; part of 'nghiêm ngặt'
áp: á-p — To apply; press; part of 'áp dụng'
cho: cho — For; give; allow; to; benefactive marker
nói: nó-i — To speak; say; talk; tell
thẳng: thẳn-g — Straight; directly; frank; straightforward
nhiều: nhiề-u — Many; much; a lot of
ngay: nga-y — Right; immediately; even; straight
cả: cả — Even; all; including; part of 'ngay cả'
theo: the-o — According to; follow; in accordance with
hẹp: hẹ-p — Narrow; strict; limited sense
bói: bó-i — Divination; fortune-telling; part of 'bói toán'
toán: toá-n — Math; calculation; part of 'bói toán' divination
rõ: rõ — Clear; obvious; evident
ràng: ràn-g — Clear; distinct; part of 'rõ ràng'
hoạt: hoạ-t — Active; activity; part of 'hoạt động'
động: độn-g — Move; activity; part of 'hoạt động'
không: khôn-g — No; not; negation word
nằm: nằ-m — To lie; be located; reside within
mối: mố-i — Relationship; bond; part of 'mối quan hệ'
quan: qua-n — Relation; official; part of 'quan hệ'
hệ: hệ — System; relation; part of 'quan hệ'
ngược: ngượ-c — Reverse; backward; opposite direction
hay: ha-y — Or; interesting; good; conjunction
xuôi: xuô-i — Forward; downstream; flowing downward
nó: nó — It; he; she; third-person pronoun
dòng: dòn-g — Flow; stream; line; current
chảy: chả-y — To flow; to stream; to run
thời: thờ-i — Time; era; period; part of 'thời gian'
gian: gia-n — Time; space; part of 'thời gian'
chỗ: chỗ — Place; spot; position; location
nắm: nắ-m — To grasp; hold; know; understand firmly
bắt: bắ-t — To catch; capture; part of 'nắm bắt'
gì: gì — What; anything; something
ngoài: ngoà-i — Outside; beyond; except
phạm: phạ-m — Scope; range; part of 'phạm vi'
vi: vi — Range; scope; part of 'phạm vi'
thức: thứ-c — Consciousness; perception; part of 'nhận thức'
trực: trự-c — Direct; straight; part of 'trực tiếp'
tiếp: tiế-p — Direct; immediate; part of 'trực tiếp'
nhìn: nhì-n — To look; see; observe; perceive visually
thấy: thấ-y — To see; perceive; notice something
đối: đố-i — Opposite; against; toward; part of 'đối với'
giác: giá-c — Sense; perception; part of 'giác quan'
tự: tự — Self; by oneself; automatically
người: ngườ-i — Person; human being; people
vô: vô — Without; lacking; part of 'vô hình'
hình: hìn-h — Form; shape; invisible; part of 'vô hình'
Người: Ngườ-i — Person; one who; subject pronoun
khẳng: khẳn-g — Assert; affirm; part of 'khẳng định'
định: địn-h — Define; confirm; part of 'khẳng định'
rằng: rằn-g — That; complementizer introducing a clause
vào: và-o — Into; at; enter; temporal preposition
điểm: điể-m — Point; spot; moment in time
nào: nà-o — Which; any; what kind of
sát: sá-t — Close to; near; adjacent; right next to
vị: vị — Position; title; part of 'vị trí'
trí: trí — Position; intelligence; part of 'vị trí'
thích: thíc-h — Suitable; appropriate; to like something
hợp: hợ-p — Fit; appropriate; part of 'thích hợp'
sẽ: sẽ — Will; future tense marker
chứng: chứn-g — Witness; evidence; part of 'chứng kiến'
kiến: kiế-n — Witness; see; part of 'chứng kiến'
kiện: kiệ-n — Event; incident; case; occurrence
nhất: nhấ-t — Most; number one; superlative marker
thần: thầ-n — God; spirit; divine; supernatural
nhãn: nhã-n — Eye; vision; label; part of 'thần nhãn'
tuyên: tuyê-n — Declare; proclaim; part of 'tuyên bố'
bố: bố — Announce; father; part of 'tuyên bố'
hiện: hiệ-n — Present; current; appear; manifest
tại: tạ-i — At; present; current moment
điều: điề-u — Thing; matter; condition; clause
đang: đan-g — Currently; ongoing present tense marker
xảy: xả-y — To occur; happen; part of 'xảy ra'
ra: ra — Out; occur; part of 'xảy ra' happen
xa: xa — Far; distant; remote; far away
hàng: hàn-g — Row; rank; thousands; merchandise
nghìn: nghì-n — Thousand; a thousand units
dặm: dặ-m — Mile; unit of distance measurement
ước: ướ-c — Wish; desire; estimate; approximately
bao: bao — How many; how much; cover; wrap
nhiêu: nhiê-u — How many; how much; quantity question word
giờ: giờ — Hour; time; now; o'clock
năm: nă-m — Year; five; annual period of time
trước: trướ-c — Before; in front; prior; ago
đây: đâ-y — Here; this place; right here
vậy: vậ-y — So; thus; therefore; like that

← Previous Next →

Unlock audio playback, vocabulary games, and reading progress tracking.

Create free account →