The Republic — Page 2

English → Vi INTRODUCTION AND ANALYSIS. Level 9/10

He was the greatest metaphysical genius whom the world has seen; and in him, more than in any other ancient thinker, the germs of future knowledge are contained.

Ông là thiên tài siêu hình học vĩ đại nhất mà thế giới từng chứng kiến; và trong ông, hơn bất kỳ nhà tư tưởng cổ đại nào khác, những mầm mống của tri thức tương lai đều được chứa đựng.

The sciences of logic and psychology, which have supplied so many instruments of thought to after-ages, are based upon the analyses of Socrates and Plato.

Các khoa học về logic và tâm lý học, vốn đã cung cấp rất nhiều công cụ tư duy cho các thời đại về sau, đều được xây dựng trên nền tảng những phân tích của Socrates và Plato.

The principles of definition, the law of contradiction, the fallacy of arguing in a circle, the distinction between the essence and accidents of a thing or notion, between means and ends, between causes and conditions; also the division of the mind into the rational, concupiscent, and irascible elements, or of pleasures and desires into necessary and unnecessary—these and other great forms of thought are all of them to be found in the Republic, and were probably first invented by Plato.

Các nguyên tắc về định nghĩa, quy luật mâu thuẫn, sự ngụy biện lập luận vòng tròn, sự phân biệt giữa bản chất và thuộc tính ngẫu nhiên của một sự vật hay khái niệm, giữa phương tiện và mục đích, giữa nguyên nhân và điều kiện; cũng như sự phân chia tâm trí thành các yếu tố lý trí, dục vọng và nóng giận, hay sự phân chia lạc thú và ham muốn thành tất yếu và không tất yếu—những điều này và các hình thức tư duy vĩ đại khác đều có thể tìm thấy trong tác phẩm Cộng hòa, và có lẽ đã được Plato phát minh lần đầu tiên.

The greatest of all logical truths, and the one of which writers on philosophy are most apt to lose sight, the difference between words and things, has been most strenuously insisted on by him (cp. Rep.; Polit.; Cratyl. 435, 436 ff), although he has not always avoided the confusion of them in his own writings (e.g. Rep.)

Chân lý logic vĩ đại nhất trong tất cả, và điều mà các nhà viết về triết học dễ bỏ qua nhất, đó là sự khác biệt giữa từ ngữ và sự vật, đã được ông nhấn mạnh một cách kiên quyết nhất (x. Cộng hòa; Chính khách; Cratylus 435, 436 tt), mặc dù bản thân ông không phải lúc nào cũng tránh được sự nhầm lẫn giữa chúng trong các tác phẩm của mình (chẳng hạn như Cộng hòa).

But he does not bind up truth in logical formulae,—logic is still veiled in metaphysics; and the science which he imagines to 'contemplate all truth and all existence' is very unlike the doctrine of the syllogism which Aristotle claims to have discovered (Soph. Elenchi, 33. 18).

Nhưng ông không giam hãm chân lý trong các công thức logic,—logic vẫn còn bị che khuất bởi siêu hình học; và khoa học mà ông hình dung là 'chiêm nghiệm toàn bộ chân lý và toàn bộ sự tồn tại' rất khác so với học thuyết tam đoạn luận mà Aristotle tuyên bố đã khám phá ra (Soph. Elenchi, 33. 18).

Vocabulary

Ông: Ông — He/him; respectful pronoun for older male
là: là — To be; linking verb indicating identity or state
thiên: thiên — Heaven, sky; also a prefix meaning natural gift
tài: tài — Talent, genius, exceptional ability
siêu: siêu — Super, transcendent, beyond ordinary level
hình: hình — Form, shape, figure
học: học — To study; also a suffix meaning field of study
vĩ: vĩ — Great, grand, magnificent
đại: đại — Great, large, major
nhất: nhất — Most, number one, superlative marker
mà: mà — But, yet; connective particle with contrastive nuance
thế: thế — World; situation, position, power
giới: giới — World, realm, boundary
từng: từng — Ever, once, at some point in the past
chứng: chứng — To witness, to testify, evidence
kiến: kiến — To see, to witness; opinion, view
và: và — And, connecting two elements or clauses
trong: trong — In, inside, within
ông: ông — He/him; respectful pronoun for older male
hơn: hơn — More than, greater than, comparative marker
bất: bất — Not, un-; negation prefix in Sino-Vietnamese
kỳ: kỳ — Any, whatever; strange, extraordinary
nhà: nhà — House; expert, specialist in a field
tư: tư — Private, personal; to think, thought
tưởng: tưởng — To think, to imagine; thought, idea
cổ: cổ — Ancient, old, classical
nào: nào — Any, which, what; interrogative or indefinite pronoun
khác: khác — Other, different, another
những: những — Those, the (plural marker for nouns)
mầm: mầm — Sprout, germ, bud, early seed
mống: mống — Sprout, shoot; early sign or germ of something
của: của — Of, belonging to; possessive particle
tri: tri — Knowledge, understanding, awareness
thức: thức — Knowledge, awareness; to be awake, conscious
tương: tương — Future; mutual, reciprocal
lai: lai — To come; future; of mixed origin
đều: đều — All, equally, without exception
được: được — To be able to; passive marker; to receive
chứa: chứa — To contain, to hold, to store
đựng: đựng — To contain, to hold inside a vessel
Các: Các — The (plural determiner for nouns)
khoa: khoa — Faculty, department, branch of study
về: về — About, concerning; to return, to go home
logic: logic — Logic, the study of correct reasoning
tâm: tâm — Mind, heart, center, psyche
lý: lý — Reason, principle, logic
vốn: vốn — Capital; originally, inherently, by nature
đã: đã — Already; past tense marker
cung: cung — To supply, provide; palace; bow (weapon)
cấp: cấp — To provide, supply; level, grade, rank
rất: rất — Very, extremely, intensifier adverb
nhiều: nhiều — Many, much, a lot of
công: công — Work, effort, labor; public
cụ: cụ — Tool, instrument; elderly person
duy: duy — Only, solely; to maintain, preserve
cho: cho — For, to give; allowing, granting
các: các — The (plural determiner for nouns)
thời: thời — Time, era, period, epoch
sau: sau — After, later, behind
xây: xây — To build, construct, erect
dựng: dựng — To build, establish, set up
trên: trên — On, above, upon, over
nền: nền — Foundation, base, background, floor
tảng: tảng — Foundation stone, bedrock, basis
phân: phân — To divide, analyze, separate, classify
tích: tích — To accumulate; analysis; product (math)
nguyên: nguyên — Original, fundamental, primary principle
tắc: tắc — Rule, principle, regulation, standard
định: định — To define, determine, fix, set
nghĩa: nghĩa — Meaning, definition, sense of a word
quy: quy — Rule, regulation; to return, to govern
luật: luật — Law, rule, regulation, principle
mâu: mâu — Contradiction, spear; conflicting element
thuẫn: thuẫn — Shield; contradiction, inconsistency
sự: sự — Nominalizer; matter, affair, thing, fact
ngụy: ngụy — False, spurious, deceptive, fallacious
biện: biện — To argue, debate, distinguish, reason
lập: lập — To establish, set up, stand independently
luận: luận — Argument, reasoning, to discuss, debate
vòng: vòng — Circle, loop, round, circular
tròn: tròn — Round, circular, complete
biệt: biệt — Distinction, difference; to distinguish, separate
giữa: giữa — Between, among, in the middle of
bản: bản — Original, essential; copy, edition, document
chất: chất — Essence, quality, nature, substance
thuộc: thuộc — To belong to, to pertain to, to know well
tính: tính — Nature, characteristic, attribute, property
ngẫu: ngẫu — Accidental, chance, incidental
nhiên: nhiên — Natural, spontaneous; thus, so (literary)
một: một — One, a, an; a single item
vật: vật — Object, thing, matter, substance
hay: hay — Or; interesting, good; often, habitually
khái: khái — Concept, general idea, overview
niệm: niệm — Thought, idea, notion, concept
phương: phương — Direction, method, means, way
tiện: tiện — Convenient, means, instrument, handy
mục: mục — Goal, objective, item, section
đích: đích — Goal, aim, target, purpose
nhân: nhân — Cause, person, human; because of
điều: Condition, matter, article, thing
kiện: kiện — Condition, requirement, case, circumstance
cũng: cũng — Also, too, as well, likewise
như: như — Like, as, such as, similar to
chia: chia — To divide, split, share, distribute
trí: trí — Intellect, intelligence, mind, wisdom
thành: thành — Into, to become; city wall; to succeed
yếu: yếu — Weak, essential, key element
tố: tố — Element, factor, component
dục: dục — Desire, lust, appetite, passion
vọng: vọng — Hope, longing, desire, aspiration
nóng: nóng — Hot, heated; quick-tempered, angry
giận: giận — Anger, irritation, to be angry
lạc: lạc — Joy, pleasure, to be lost, peanut
thú: thú — Pleasure, interest, animal; amusing
ham: ham — To desire eagerly, to crave, to want
muốn: muốn — To want, to wish, to desire
tất: tất — All, necessary, certainly, inevitable
không: không — No, not, zero; sky, air
này: này — This, these; near demonstrative pronoun
có: có — To have, to exist, there is/are
thể: thể — Can, able to; body, form, style
tìm: tìm — To search, look for, seek
thấy: thấy — To see, to find, to perceive
tác: tác — Work, creation; to act, affect
phẩm: phẩm — Work, product, piece; quality, grade
Cộng: Cộng — Communist; together, combined, republic
hòa: hòa — Peace, harmony; republic, reconciliation
lẽ: lẽ — Reason, logic, perhaps, probably
phát: phát — To develop, emit, discover, launch
minh: minh — To invent, discover; bright, clear
lần: lần — Time, occurrence, instance, turn
đầu: đầu — Head; first, beginning, start
tiên: tiên — First; fairy, immortal being
Chân: Chân — True, genuine, real; foot, leg
cả: cả — All, entire, both, even (inclusive)
viết: viết — To write, to compose text
triết: triết — Philosophy, philosophical wisdom
dễ: dễ — Easy, simple, not difficult
bỏ: bỏ — To drop, abandon, skip, overlook
qua: qua — To pass by, overlook, through, over
đó: đó — That, there; distal demonstrative pronoun
từ: từ — From, since; word, vocabulary item
ngữ: ngữ — Language, word, phrase, expression
nhấn: nhấn — To press, emphasize, stress, highlight
mạnh: mạnh — Strong, powerful, forceful, emphatic
cách: cách — Way, method, manner, distance apart
kiên: kiên — Firm, persistent, resolute, steadfast
quyết: quyết — Determined, resolute, decisive, firmly
Chính: Chính — Political, correct, main, official
khách: khách — Guest, visitor, customer; statesman
mặc: mặc — Although, despite; to wear clothing
dù: dù — Although, even though, despite
thân: thân — Body, self, intimate, close, personal
phải: phải — Must, should, to be right, correct
lúc: lúc — Time, moment, when, at the time
tránh: tránh — To avoid, evade, dodge, stay away from
nhầm: nhầm — To mistake, confuse, be wrong about
lẫn: lẫn — To mix up, confuse, among each other
chúng: chúng — They, them, those (plural pronoun)
mình: mình — Self, oneself, body; intimate first person
chẳng: chẳng — Not, not at all (negative intensifier)
hạn: hạn — Limit, boundary, for example, instance
Nhưng: Nhưng — But, however, yet (contrastive conjunction)
giam: giam — To imprison, confine, lock up
hãm: hãm — To trap, confine, hinder, restrain
chân: chân — Foot, leg; true, genuine, real
vẫn: vẫn — Still, yet, continue to be
còn: còn — Still, remaining, to remain, yet
bị: bị — Passive voice marker; to suffer, undergo
che: che — To cover, hide, shield, conceal
khuất: khuất — Hidden, obscured, out of sight
bởi: bởi — By, because of, due to
dung: dung — Content, appearance, tolerance, to contain
chiêm: chiêm — To contemplate, observe, view deeply
nghiệm: nghiệm — To experience, verify, contemplate deeply
toàn: toàn — Whole, entire, complete, total
bộ: bộ — Entire set, ministry, department, body
tồn: tồn — To exist, remain, be present
tại: tại — To exist, be at; existence, being
so: so — To compare, relative to, versus
với: với — With, together with, compared to
thuyết: thuyết — Theory, doctrine; to explain, preach
tam: tam — Three; triple, three-part
đoạn: đoạn — Section, segment, paragraph, syllogism
tuyên: tuyên — To declare, announce, proclaim publicly
bố: bố — To announce, declare; father, cloth
khám: khám — To discover, examine, investigate, search
phá: phá — To break, destroy; to discover (in compound)
ra: ra — Out, outward; resultative particle

← Previous Next →

Unlock audio playback, vocabulary games, and reading progress tracking.

Create free account →