← The Social Cancer: A Complete English Version of Noli Me Tangere

The Social Cancer: A Complete English Version of Noli Me Tangere — Page 14

English → Vi Preface Level 6/10

Native levies had fought loyally under Spanish leadership against Dutch and British invaders, or in suppressing local revolts among their own people, which were always due to some specific grievance, never directed definitely against the Spanish sovereignty.

Các lực lượng nghĩa quân bản địa đã chiến đấu trung thành dưới sự lãnh đạo của Tây Ban Nha chống lại những kẻ xâm lược Hà Lan và Anh, hoặc trong việc đàn áp các cuộc nổi dậy địa phương trong chính dân tộc họ, những cuộc nổi dậy này luôn xuất phát từ một bất bình cụ thể nào đó, chứ không bao giờ nhằm thẳng vào chủ quyền của Tây Ban Nha.

The Philippines were shut off from contact with any country but Spain, and even this communication was restricted and carefully guarded.

Philippines bị cắt đứt khỏi mọi liên lạc với bất kỳ quốc gia nào ngoài Tây Ban Nha, và ngay cả sự giao tiếp này cũng bị hạn chế và canh giữ cẩn thận.

There was an elaborate central government which, however, hardly touched the life of the native peoples, who were guided and governed by the parish priests, each town being in a way an independent entity.

Có một chính quyền trung ương phức tạp, tuy nhiên hầu như không chạm đến cuộc sống của người dân bản địa, những người được hướng dẫn và cai quản bởi các linh mục giáo xứ, mỗi thị trấn theo một nghĩa nào đó là một thực thể độc lập.

Of this halcyon period, just before the process of disintegration began, there has fortunately been left a record which may be characterized as the most notable Spanish literary production relating to the Philippines, being the calm, sympathetic, judicial account of one who had spent his manhood in the work there and who, full of years and experience, sat down to tell the story of their life.

Về thời kỳ thanh bình này, ngay trước khi quá trình tan rã bắt đầu, may mắn thay đã còn lại một tài liệu có thể được xem là tác phẩm văn học Tây Ban Nha đáng chú ý nhất liên quan đến Philippines, là bản ghi chép bình tĩnh, đồng cảm, công bằng của một người đã dành cả thời trai trẻ cho công việc ở đó và người đó, với đầy năm tháng và kinh nghiệm, đã ngồi xuống kể lại câu chuyện về cuộc sống của họ.

[4] In it there are no puerile whinings, no querulous curses that tropical Malays do not order their lives as did the people of the Spanish village where he may have been reared, no selfish laments of ingratitude over blessings unasked and only imperfectly understood by the natives, no fatuous self-deception as to the real conditions, but a patient consideration of the difficulties encountered, the good accomplished, and the unavoidable evils incident to any human work.

[4] Trong đó không có những lời than vãn ngây thơ, không có những lời nguyền rủa cáu kỉnh rằng người Mã Lai nhiệt đới không sắp xếp cuộc sống của họ như người dân ở ngôi làng Tây Ban Nha nơi ông có thể đã được nuôi dưỡng, không có những lời than thở ích kỷ về sự vô ơn đối với những ân huệ không được yêu cầu và chỉ được người dân bản địa hiểu một cách không trọn vẹn, không có sự tự lừa dối ngớ ngẩn về những điều kiện thực tế, mà là sự cân nhắc kiên nhẫn về những khó khăn gặp phải, những điều tốt đẹp đạt được, và những điều xấu không thể tránh khỏi trong bất kỳ công việc nào của con người.

Vocabulary

Các: các — Plural marker for nouns in Vietnamese
lực: lực — Force, strength, or power
lượng: lượng — Quantity, amount, or measure of something
nghĩa: nghĩa — Meaning, sense, or righteousness
quân: quân — Military troops or armed forces
bản: bản — Original, base, or version of something
địa: địa — Land, local area, or territory
đã: đã — Past tense marker indicating completed action
chiến: chiến — To fight, battle, or wage war
đấu: đấu — To struggle, compete, or fight against
trung: trung — Loyal, faithful, or middle/central
thành: thành — Loyal, sincere, or to become something
dưới: dưới — Below, under, or beneath something
sự: sự — Nominalizer for abstract nouns or events
lãnh: lãnh — To lead, command, or receive something
đạo: đạo — Leadership, doctrine, or moral way
của: của — Possessive particle meaning 'of' or 'belonging to'
Tây: Tây — West or Western, often referring to Europe
chống: chống — To resist, oppose, or fight against something
lại: lại — Against, back, or again; directional particle
những: những — Plural marker for nouns, meaning 'those' or 'some'
kẻ: kẻ — Person, often with negative connotation
xâm: xâm — To invade or encroach upon territory
lược: lược — To invade; combined with xâm means invader
và: và — And; conjunction connecting words or clauses
Anh: Anh — England or British; also elder brother
hoặc: hoặc — Or; conjunction presenting alternatives
trong: trong — In, inside, within a place or time
việc: việc — Work, task, matter, or affair
đàn: đàn — To suppress, repress; also a musical instrument
áp: áp — To press down, oppress, or suppress
cuộc: cuộc — Classifier for events, matches, or activities
nổi: nổi — To rise up, float, or become prominent
dậy: dậy — To rise up or get up; rebellion
phương: phương — Direction, region, or method
chính: chính — Main, official, correct, or political
dân: dân — People, citizens, or population
tộc: tộc — Ethnic group, tribe, or clan
họ: họ — They, them; also family name
này: này — This, these; demonstrative pronoun
luôn: luôn — Always, constantly, or ever
xuất: xuất — To originate, export, or come from
phát: phát — To emit, originate, or develop
từ: từ — From; preposition indicating origin or source
một: một — One; indefinite article meaning 'a' or 'an'
bất: bất — Negative prefix meaning 'un-' or 'dis-'
bình: bình — Peace, level; bất bình means discontent
cụ: cụ — Specific, concrete; also elderly person
thể: thể — Specific, body, form; cụ thể means specific
nào: nào — Which, any; interrogative or indefinite pronoun
đó: đó — That, there; demonstrative indicating something specific
chứ: chứ — But, rather; particle for contrast or emphasis
không: không — No, not; negation particle
bao: bao — Ever, how much; bao giờ means 'ever/when'
giờ: giờ — Hour, time, now; bao giờ means 'when/ever'
nhằm: nhằm — To aim at, target, or intend toward something
thẳng: thẳng — Straight, directly, or straightforward
vào: vào — Into, to enter; directional preposition
chủ: chủ — Main, owner, master, or sovereignty
quyền: quyền — Right, authority, or sovereignty
bị: bị — Passive marker indicating negative experience
cắt: cắt — To cut, sever, or disconnect something
đứt: đứt — Severed, broken off, or cut apart
khỏi: khỏi — Away from, out of, free from something
mọi: mọi — Every, all; total inclusivity
liên: liên — Connected, linked, or continuous
lạc: lạc — Contact, communication; liên lạc means contact
với: với — With; preposition indicating accompaniment
kỳ: kỳ — Strange, period, or term; any (in compounds)
quốc: quốc — Nation, country, or national
gia: gia — Family, home; quốc gia means nation/country
ngoài: ngoài — Outside, foreign, or external
ngay: ngay — Right away, even, or immediately
cả: cả — Even, all, both; inclusive particle
giao: giao — To communicate, exchange, or interact
tiếp: tiếp — To continue, receive; giao tiếp means communication
cũng: cũng — Also, too, even; additive particle
hạn: hạn — Limit, restrict, or deadline
chế: chế — To control, manufacture; hạn chế means to limit
canh: canh — To guard, watch over, or keep vigil
giữ: giữ — To keep, hold, or guard something
cẩn: cẩn — Careful, cautious; cẩn thận means careful
thận: thận — Careful, cautious; kidney (anatomy)
Có: có — To have, exist, or there is/are
ương: ương — Stubborn, rebellious; also a fish type
phức: phức — Complex, complicated; phức tạp means complex
tạp: tạp — Mixed, miscellaneous; phức tạp means complex
tuy: tuy — Although, though; concessive conjunction
nhiên: nhiên — However; tuy nhiên means nevertheless
hầu: hầu — Almost, nearly; to serve or attend
như: như — Like, as, such as; comparative particle
chạm: chạm — To touch, reach, or come into contact
đến: đến — To arrive at, reach, or until
sống: sống — To live, alive, or daily life
người: người — Person, people, or human being
được: được — To be able to, to receive, or passive marker
hướng: hướng — Direction, to guide, or to orient toward
dẫn: dẫn — To lead, guide, or instruct someone
cai: cai — To govern, manage, or administer
quản: quản — To manage, administer, or oversee
bởi: bởi — By, because of; passive agent marker
linh: linh — Spiritual, soul; linh mục means priest
mục: mục — Pastor, section; linh mục means Catholic priest
giáo: giáo — Religion, teach; giáo xứ means parish
xứ: xứ — Parish, region, or locality
mỗi: mỗi — Each, every; distributive determiner
thị: thị — Town, market; thị trấn means small town
trấn: trấn — Town, to calm; thị trấn means small town
theo: theo — To follow, according to, or in accordance with
là: là — To be; linking verb identifying subject
thực: thực — Real, actual, truly, or in practice
độc: độc — Independent, alone, or toxic/poison
lập: lập — To establish; độc lập means independent
Về: về — About, regarding, or to return home
thời: thời — Time, era, period, or season
thanh: thanh — Young, clear, or tone in music/language
trước: trước — Before, in front of, or previously
khi: khi — When; temporal conjunction
quá: quá — Too, excessively, or very much
trình: trình — Process, level, or to present formally
tan: tan — To dissolve, disperse, or fall apart
rã: rã — To disintegrate, collapse, or fall apart
bắt: bắt — To begin, catch, or start something
đầu: đầu — Head, beginning; bắt đầu means to start
may: may — Lucky, fortunate; may mắn means fortunate
mắn: mắn — Lucky; may mắn means fortunate or lucky
thay: thay — Instead, in place of; thay means lucky exclamation
còn: còn — Still, remaining, or yet to be
tài: tài — Talent, document; tài liệu means document
liệu: liệu — Material, data; tài liệu means document/resource
có: có — To have, exist; there is or there are
xem: xem — To see, watch, look at, or consider
tác: tác — Work, author; tác phẩm means literary work
phẩm: phẩm — Product, work; tác phẩm means a creative work
văn: văn — Literature, writing, or culture
học: học — To study, learn; văn học means literature
đáng: đáng — Worth, deserving, or worthy of something
chú: chú — To note, pay attention; also uncle
ý: ý — Idea, meaning, or intention; chú ý means attention
nhất: nhất — Most; superlative marker in Vietnamese
quan: quan — Official, to observe; liên quan means related
ghi: ghi — To record, note down, or write
chép: chép — To copy, transcribe, or record in writing
tĩnh: tĩnh — Calm, quiet, still, or tranquil
đồng: đồng — Together, agree, field; đồng cảm means empathy
cảm: cảm — To feel, sense; đồng cảm means empathy/sympathy
công: công — Fair, public, work; công bằng means fair
bằng: bằng — Equal, flat, by means of; công bằng means fair
dành: dành — To dedicate, reserve, or set aside for
trai: trai — Boy, male; con trai means son or boy
trẻ: trẻ — Young, youthful; children or youth
cho: cho — For, to give; benefactive preposition
ở: ở — To live at, stay, or be located somewhere
đầy: đầy — Full, filled with, or abundant
năm: năm — Year; also the number five
tháng: tháng — Month; period of approximately thirty days
kinh: kinh — Experience, scripture; kinh nghiệm means experience
nghiệm: nghiệm — Experience, verify; kinh nghiệm means experience
ngồi: ngồi — To sit down or be seated
xuống: xuống — Down, downward; directional particle
kể: kể — To tell, narrate, or recount a story
câu: câu — Sentence, phrase; classifier for stories
chuyện: chuyện — Story, matter, affair, or topic
về: về — About, regarding, or to return home
Trong: trong — In, inside, within; preposition of location
lời: lời — Word, speech, lyrics, or saying
than: than — To lament, complain; than vãn means lamenting
vãn: vãn — To lament; than vãn means to lament/complain
ngây: ngây — Innocent, naive; ngây thơ means innocent
thơ: thơ — Innocent, naive; also poetry
nguyền: nguyền — To curse, swear; nguyền rủa means to curse
rủa: rủa — To curse; nguyền rủa means to curse someone
cáu: cáu — Irritated, angry; cáu kỉnh means irritable
kỉnh: kỉnh — Irritable; cáu kỉnh means cranky or irritable
rằng: rằng — That; subordinating conjunction introducing clauses
nhiệt: nhiệt — Heat, enthusiasm; nhiệt đới means tropical
đới: đới — Zone, belt; nhiệt đới means tropical zone
sắp: sắp — To arrange, organize, or about to do something
xếp: xếp — To arrange, stack; sắp xếp means to arrange
ngôi: ngôi — Classifier for houses, buildings, or stars
làng: làng — Village, rural community
nơi: nơi — Place, location, where something occurs
ông: ông — He (formal), grandfather, or Mr.
nuôi: nuôi — To raise, nurture, or feed someone
dưỡng: dưỡng — To nurture, care for, or nourish
thở: thở — To breathe or take a breath
ích: ích — Benefit, useful; ích kỷ means selfish
kỷ: kỷ — Self; ích kỷ means selfish or self-centered
vô: vô — Without, lacking; negative prefix
ơn: ơn — Gratitude, grace, favor; vô ơn means ungrateful
đối: đối — Toward, facing, or in relation to
ân: ân — Grace, favor, kindness; ân huệ means favor
huệ: huệ — Favor, grace; ân huệ means kindness/favor
yêu: yêu — To love; yêu cầu means to request/require
cầu: cầu — To request, bridge; yêu cầu means request
chỉ: chỉ — Only, just; to point at or indicate
hiểu: hiểu — To understand, comprehend something
cách: cách — Way, method, manner of doing something
trọn: trọn — Complete, whole, entirely; trọn vẹn means perfect
vẹn: vẹn — Complete, intact; trọn vẹn means complete/perfect
tự: tự — Self, oneself; autonomous or by oneself
lừa: lừa — To deceive, cheat, or trick someone
dối: dối — To lie, deceive; lừa dối means to deceive
ngớ: ngớ — Foolish, silly; ngớ ngẩn means foolish/stupid
ngẩn: ngẩn — Dazed, silly; ngớ ngẩn means foolish or naive
điều: điều — Thing, matter, condition, or clause
kiện: kiện — Condition, case; điều kiện means condition
tế: tế — Economy, refined; kinh tế means economy
mà: mà — But, while; contrastive or relative conjunction
cân: cân — To weigh, balance; cân nhắc means to consider
nhắc: nhắc — To remind, consider; cân nhắc means to weigh up
kiên: kiên — Persistent, steadfast; kiên nhẫn means patient
nhẫn: nhẫn — Patient, endure; kiên nhẫn means patience
khó: khó — Difficult, hard; khó khăn means hardship
khăn: khăn — Difficulty; khó khăn means difficulties or hardship
gặp: gặp — To meet, encounter, or face something
phải: phải — Must, have to, or be required to do
tốt: tốt — Good, well, fine; positive quality
đẹp: đẹp — Beautiful, pretty, or attractive
đạt: đạt — To achieve, attain, or reach a goal
xấu: xấu — Bad, ugly, or of poor quality
tránh: tránh — To avoid, evade, or stay away from
con: con — Child, offspring; classifier for animals

← Previous Next →

Unlock audio playback, vocabulary games, and reading progress tracking.

Create free account →