Traditions of the Tinguian: a Study in Philippine Folk-Lore — Page 5

Vocabulary

လူသိများသော

lu thi myar dhaw — Well-known, widely recognized among people

ဒဏ္ဍာရီများသည်

dan da yi myar dhit — Legends or myths (subject marker attached)

ပြောဆိုသူတို့၏

pyaw so thu toh ei — Belonging to those who tell or narrate

ပိုင်ဆိုင်မှုဟု

paing saing hmu hku — Considered as ownership or possession

မည်သူကမျှ

ma thu ga myar — No one at all, not any person

မယူဆကြပါ၊

ma yu hsa kya ba — Do not consider or regard it as such

သို့သော်

thoe dhaw — However, but, nevertheless

တတိယအပိုင်းမှ

ta ti ya a paing hma — From the third part or section

ဒဏ္ဍာရီများသာ

dan da yi myar dha — Only the legends or myths

လူများအားလုံးအတွင်း

lu myar ar lone a twin — Among all people, within everyone

ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်

kyay kyay pyan pyan — Widely, broadly, extensively spread out

သိရှိခံရသည်။

thi shi khan ya dhit — Is known, acknowledged, or recognized

ပထမအပိုင်းမှ

pa hta ma a paing hma — From the first part or section

ဒဏ္ဍာရီများကို

dan da yi myar go — Legends or myths (object marker attached)

ရွာ၏

ywa ei — Of the village, belonging to the village

နေရာအနှံ့တွင်

nay ya a hnan dwin — Throughout the place, all around the area

လူများ

lu myar — People, persons, many individuals

မီးပုံများ

mi bun myar — Bonfires, piles of fire, campfires

ဝိုင်းရံ

waing yan — To surround, encircle, gather around

စုဝေးသည့်

su weh dhit — That which gathers, assembling together

ဆောင်းရာသီမှ

saung ya thi hma — From the cold or winter season

တပါး

ta bar — Other, another, apart from

ကြားရလေ့

kya ya leh — Accustomed to hearing, tend to hear

မရှိချေ။

ma shi chay — Does not exist, there is none at all

ထိုနေရာသို့

hto nay ya thoe — To that place, toward that location

အမျိုးသားများနှင့်

a myoh tha myar hnin — Men and, together with males

အမျိုးသမီးများ

a myoh tha mi myar — Women, females, ladies

လာရောက်ကြပြီး၊

la yauk kya pyi — Came and arrived together, having come

အမျိုးသမီးများသည်

a myoh tha mi myar dhit — The women (subject marker attached)

ဝါဂွမ်းကြိုးဆွဲကြကာ၊

wa gwun kyo hswe kya ga — Pulling cotton thread or spinning cotton yarn

အမျိုးသားများသည်

a myoh tha myar dhit — The men (subject marker attached)

ငါးဖမ်းကွန်များ

nga hpan gun myar — Fishing nets, nets used for catching fish

ရက်ကြ

yat kya — To weave together, they weave

သို့မဟုတ်

thoe ma hkote — Or, otherwise, alternatively

၎င်းတို့၏

din toh ei — Their, belonging to them

ကိရိယာများနှင့်

ka yi ya myar hnin — Tools and implements, with instruments

လက်နက်များ

let net myar — Weapons, arms, military equipment

ပြုပြင်ကြသည်။

pyu pyin kya dhit — They repair, fix, or mend things

ထိုကဲ့သို့သော

hto keh thoe dhaw — Such as that, of that kind

စုဝေးမှုများတွင်

su weh hmu myar dwin — In gatherings, within assemblies or meetings

ယေဘူယျအားဖြင့်

yay bu yar ar pyin — Generally, in general, as a rule

တစ်ဦး

ta oh — One person, a single individual

တစ်ဦးထက်ပို၍သော

ta oh htet poh yway dhaw — More than one person, several individuals

သူများသည်

thu myar dhit — Those people (subject marker attached)

ဤဒဏ္ဍာရီများဖြင့်

i dan da yi myar pyin — With these legends, by means of these myths

မိမိတို့၏

mi mi toh ei — Their own, belonging to themselves

အဖော်များကို

a hpaw myar go — Companions, friends (object marker attached)

ဖျော်ဖြေတတ်ကြသည်။

pyaw pyay tat kya dhit — They entertain, tend to amuse others

ထိုကဲ့သို့သောသူသည်

hto keh thoe dhaw thu dhit — Such a person (subject marker attached)

မိမိ၏

mi mi ei — One's own, of oneself

ဝန်ဆောင်မှုအတွက်

wun saung hmu a twet — For one's service, in exchange for services

ငွေကြေး

ngway kyay — Money, currency, financial payment

မရရှိသော်လည်း၊

ma ya shi dhaw leh — Although not receiving, even without getting

သူသည်

thu dhit — He or she (subject marker attached)

ရှေးဦးကာလ၏

shay oh ga la ei — Of ancient times, belonging to early periods

ဒဏ္ဍာရီများ

dan da yi myar — Legends, myths, traditional oral stories

ကို

go — Object marker particle in Burmese grammar

သိရှိသည်ဆိုသည့်

thi shi dhit hso dhit — The fact of knowing or being aware of

အချက်ကပင်

a chet ga pin — That very fact, that point itself

သူ့ကို

thu go — Him or her (object marker attached)

လူစုအတွင်း

lu su a twin — Within the crowd, among the gathered people

ကြိုဆိုလက်ခံခြင်းခံရသူ

kyo so let hkan chin khan ya thu — A person who is welcomed and accepted

တစ်ဦးဖြစ်စေပြီး

ta oh pyi say pyi — Making one person, causing to become one

အဖော်များ၏

a hpaw myar ei — Of companions, belonging to friends

မျက်မှောက်တွင်

myet hmawt dwin — In the presence of, before others' eyes

ဂုဏ်သိမ္မာ

gon thein ma — Dignity, honor, prestige, respectability

ရှိသောနေရာ

shi dhaw nay ya — A place where there is, a position held

ပေးသည်။

pay dhit — Gives, provides, offers something to someone

ဟုခေါ်သော

hku khaw dhaw — Called, named, referred to as such

ထုံးတမ်းစဉ်လာဆိုင်ရာ

htohn dan sin la hsaing ya — Relating to tradition, concerning customary practices

ကံတော်ဆရာများသည်

kan daw hsaya myar dhit — The ritual specialists or traditional priests

ရာထူးများအတွက်

ya htoh myar a twet — For positions or ranks, concerning roles

လေ့ကျင့်ခြင်း၏

leh kyin chin ei — Of training or practice, belonging to preparation

တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့်

ta seit ta paing a nay pyin — As a part of, in the capacity of portion

စကားလုံးတိုင်းကို

za ga lone taing go — Every single word (object marker attached)

စကားလုံးတိုင်း

za ga lone taing — Every word, each and every word

နှုတ်ခွန်းဆက်

hnote khwun hsek — To greet, offer salutation, give verbal greeting

အလွတ်ကျက်မှတ်ကြပြီး၊

a lwet kyat hmat kya pyi — Memorizing by heart, having learned by rote

တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ကို

ta yit hsan ta kaung go — An animal (object marker attached)

သတ်ဖြတ်ရန်

thet hpyat yan — In order to kill or slaughter

ပြင်ဆင်မှုအဖြစ်

pyin hsin hmu a pyi — As preparation, in the form of readiness

ဆီဖြင့်

hsi pyin — With oil, using oil or grease

လိမ်းကျံနေစဉ်

lein khan nay sin — While anointing or smearing, during rubbing

အခြားသောလက်ဆောင်တစ်ခုကို

a hkha dhaw let hsaung ta hku go — Another gift or offering (object marker attached)

မြင့်မြတ်သောသတ္တဝါများထံ

myint myat dhaw that ta wa myar htan — To high or noble beings, toward sacred creatures

ပေးကမ်းတော့မည့်အချိန်တွင်သာ

pay kan daw myi a chain dwin dha — Only at the time of offering or presenting

ရွတ်ဖတ်ကြသည်။

ywet hpat kya dhit — They recite, read aloud together

စာရေးသူသည်

sa yay thu dhit — The author, the writer (subject marker attached)

ဤ

i — This, these (demonstrative pronoun)

များကို

myar go — These items (plural object marker attached)

ကျယ်ပြန့်စွာ

kyay pyan zwa — Extensively, broadly, in a wide manner

ကွဲကွာနေသော

kweh kwa nay dhaw — Scattered, dispersed, separated from each other

မြို့ရွာများရှိ

myoh ywa myar shi — Existing in various towns and villages

ကံတော်ဆရာ

kan daw hsaya — Ritual specialist, traditional ceremonial officiant

အမျိုးမျိုးထံမှ

a myoh myoh htan hma — From various kinds, from different types

မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး

hmat tan tin khay pyi — Having recorded, after documenting information

၎င်းတို့သည်

din toh dhit — They, those (subject marker attached)

စာသားနှင့်

za dha hnin — With text, together with written content

အကြောင်းအရာ

a kyaung a ya — Content, subject matter, topic, theme

နှစ်မျိုးလုံးတွင်

hnit myoh lone dwin — In both types, within both categories

အတော်လေး

a taw lay — Quite, fairly, rather, considerably so

တစ်ပုံစံတည်း

ta pone san dwin — Of the same pattern, uniform, consistent

ဖြစ်သည်ကို

pyi dhit go — The fact that it is, being so

တွေ့ရှိခဲ့သည်။

tway shi khay dhit — Found, discovered, came to observe

ရှင်းလင်းဖော်ပြသော

shin lin hpaw pya dhaw — That which clarifies and explains, explanatory

ထိုနည်းတူပင်

hto neh too pin — In the same way, likewise, similarly

ကံတော်ဆရာများထံမှ

kan daw hsaya myar htan hma — From the ritual specialists or ceremonial masters

ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို

htohn dan sin la myar go — Traditions and customs (object marker attached)

သိသော

thi dhaw — Who knows, that which is known

သက်ကြီးရွယ်အိုများ

thet kyi ywet oh myar — Elderly people, old men and women

အမျိုးသားနှင့်

a myoh tha hnin — Men and, with males, together with men

အမျိုးသမီးများထံမှ

a myoh tha mi myar htan hma — From women, obtained from females

ရယူခဲ့သည်။

ya yoh khay dhit — Obtained, collected, received from sources